Sedert het begin van deze eeuw is de Elzasser wijn aan een revival toe. In de jaren '90 was het wat de Elzaswijn betreft eigenlijk nogal stil: zijn topwijn - de Riesling - kreeg niet de hoge waardering die de Duitse Riesling - en niet alleen die van de Moezel -wel te beurt viel, na de inzet van een echte Renaissance aldaar, met mensen als Fritz Haag, Dr. Löwen, Markus Molitor, Frantzen en
Reinhard Loewenstein.
En ook de andere "raisins nobles" of "klasse-druiven" - Muscat, (Tokay) Pinot Gris, en Gewürztraminer- bleken steeds weer in grote
hoeveelheden en op dezelfde oertraditionele wijze te worden gevinifieerd - zowat op de maat van de massaconsumptie en de toeristenmenigte. Want deze laatsten waren er, en ze bleven komen,betoverd door de mooie dorpen en de oude wijnhuizen. En namen wat graag de klaargemaakte "dozen van drie" of de "sélection du viticulteur" mee naar huis.
Over het algemeen kregen we te maken met te rijp geoogste druiven,te veel extractie,te traditionele patronen. En er waren en zijn ook problemen rondom de identiteit van Elzasser
wijn, die trouwens in Frankrijk zelf nog altijd wat in het hoekje zit. Zoals Sarah Mars zegt (www.winedine.co/uk) : de "punter"
fles, die in niets verschilt van Duitse witte wijn flessen, de vaak moeilijk leesbare etiketten (gotisch schrift) en het feit dat de inhoud van de fles helemaal niet Duits maar onmiskenbaar Frans is.
Het grootste probleem was en is echter de overproductie: men durfde en durft tot 120 hectoliter per hectare te gaan - en dat levert
steeds te lichte zoetwaterige en kortlevende wijnen op. De heropleving kwam er via sommige creatieve sideliners enerzijds,
een aantal grote huizen c.q. vernieuwingsgezinde coöperatieven, en, niet te vergeten, de wijnbouwschool van Colmar!
Misschien wel dé pionier van een radicaal vernieuwde stijl is André Ostertag uit Ipfig. Ziehier wat hij te vertellen heeft: "Fils
de viticulteur, j'ai fait mes études en Bourgogne. De retour en Alsace, j'ai voulu rompre avec la logique productive de mon
département qui consistait bien souvent à produire jusqu'à 120 hectolitres de vin par hectare ! Pour cela, j'ai baissé les rendements pour passer à 50 hectolitres par hectare, j'ai aussi décidé de faire les vendanges à la main, de travailler sur la typicité des cépages, et de pratiquer l'élevage en barriques dont 20% sont de chêne neuves".
Radikale taal:
productie met meer dan de helft naar beneden, oogsten met de hand (én selectief), en nieuwe eik gebruiken! Niet te verwonderen dat de collega's en de officiële wijninstanties aanvankelijk zoiets niet graag hoorden, en er zelfs aan dachten om hem het
predikaat "Apellation Alsace Controlée" te weigeren.
Maar Ostertag zette door, en krijgt nu - vooral buiten zijn land - grote internationale erkenning, o.m. voor een majestueuze Heissenberg Riesling 2005 en zijn andere Gewürz en Pinot Gris.
En dan zijn er sommige huizen die traditie aan vernieuwing paarden - denk maar aan Zind-Humbrecht, Freudenreich, Lorentz, Faller, en, weining vernoemd maar prominent: Rolly-Gassman in Orschwiller.
Andere
grote factor in de stilaan op gang gekomen vernieuwing: de coöperaties. We noemen er vijf, en wel in een bepaalde volgorde -Hunawihr, Beblenheim, Colmar, Turckheim en Pfaffenheim.
Wat de coöperaties gedaan hebben is meer dan "samen verwerken en vermarkten". Sommige van de beste oenologen - overigens vaak van jonge leeftijd - werken in oöperaties, en dat is bijvoorbeeld het geval in Hunawihr, Turckheim en Colmar. Stilaan durven ze ook aan de vormgeving van fles en etiket werken: grotere eenvoud, grotere duidelijkheid. Een voordeel is wel dat, naar Duitse traditie, de naam van de druif prominent vermeld wordt.
We hebben in juni 2009 deelgenomen aan een grote tweedaagse proeverij van Testaankoop. Er stonden niet minder dan 74 wijnen op het proefappél, vooral van de jaargangen 2007 en 2008, met een mooie menging van druivensoorten en herkomstgebieden. Alleen was de prijs beperkt tot 12,5 €, wat voor ons al een redelijk hoge grens is.
Een paar vaststellingen:
1. De "nobele cépages" doen het voortreffelijk, met vooral Pinot Gris en Riesling op het voorplan.
2. Zoals overal zijn de alcoholpercentages toegenomen, en krijgen we dus meer fruit in het glas. Gelukkig zijn er dan de factoren zuur én mineralen die het fruit (meestal) temmen.
3. Grootste verrassing: de kwaliteit van een aantal Pinot Blanc wijnen, die net zo rijk aan smaken en geuren waren als hun hoger geklasseerde broers.
4. Het bekende minpunt blijft: er is maar weinig Muscat meer (nog ca 2%). Toegegeven, het is een moeilijke druif, maar één van de fijnste aperitieven ter wereld blijft een Muscat d'Alsace Grand Cru!
We hebben afzonderlijke artikels over één coöperatieve (Pfaffenheim), het grootste familiebedrijf (Schlumberger) en over de aparte cépages. Hieronder wel een kleine "topselectie".
La Route des Vins d'Alsace: 52 villages, 42 Grand Crus
Ostertag: new style, new labels
Hunawihr + Grand Cru Rosacker
Cave de Turckheim + Grand Cru Brand
De coöperatieve van Colmar - Colmar coop
WINES FROM ALSACE: RENAISSANCE CONTINUED
In 2000, we wrote about Alsace wines after a trip over there, and spoke of a "revival". For, during
the 90's, Alsace had not made great strides on the international wine scene, rather on the contrary: its top wine - Riesling - did not get the high attention that the German - and especially the Mosel Rieslings - got with their revolutionary innovations and names like Fritz Haag, dr. Löwen, Markus Molitor, Reinhard Frantzen and Reinhard Löwenstein.
The
same applies to the other "noble" grapes, namely Muscat, (Tokay)
Pinot Gris and - above all - Gewurztraminer: stereotypic wines, often made
for mass consumption and the pleasure of tourists who indeed kept flocking to the beautiful "German-French town culture", and bought
the "3-bottle-boxes".
As Sarah Mars wrote (www.winedine.co), Alsace had at least three problems: the "punter" dark green bottle, simply a copy
of
German Rheinwine, the gothic labels which were often difficult to decipher, and then the contrast between German outfit and French
content. Yet, the most important problem was - as innovator Ostertag states - overproduction: up to 120 hl per hectar!!
A renaissance
started slowly in the second half of the nineties, from different sides: creative sideliners, great domains who opted for renewal, the oenolgy school of Colmar and - suprisingly perhaps - four to five cooperatives. The pioneer by excellence was André Ostertag from Northern Ipfig. We translate his basic statement:
"As
a son of a winegrower, I went to study oenolgy in Burgundy. Coming back, I immediately broke with the productive logic of my region where they produced often as much as 120 hectoliters per hectar! I reduced production to a maximum of 50 hectoliters, opted for hand picked harvesting, worked hard to find the typical expression of each cépage, and introduced fermentation in oak barrels, of which 20% were new"
Radical, isn'it?
The non-radical environment reacted vehemently, even
to the point of possibly refusing the AOC Alsace label to his wines. But Ostertag went on, and won international prize for his daring
innovations: unique mineral and fruity Rieslings with terroir, excellent
Pinot Gris, heavenly Gewurz.
Some wineries also
made their contribution: Zind-Humbrecht on top, then Lorentz, Faller, Freudenreich, and - not to forget - Rolly- Gassman from Orschwiller.
Other decisive
factor: the work of some cooperatives, in this order:Hunawihr, Beblenheim, Colmar, Turckheimand Pfaffenheim. The endless partitioning in small vineyards made the creation of
cooperatives a necessity. Yet, these did more than just "group, vinify and marketeer": some of them, like the first three, attracted gifted young oenologists who got the freedom to experiment.
We ourselves, after
becoming enthusiastic Alsace fans in the 70s, somewhat lost touch with the region and its wines. We have
rediscovered both its geography, its culture and its wines: le nouveau Alsace est arrivé and Alsace at its best is truly Grand Cru! And a plus for Alsace: the name of the grape is prominently mentioned on the label!
There remains one
big sore: Muscat has become very rare. This is a difficult grape we know, yet, it is a pity that only 2% of Alsacian wines are made from these two muscat grapes: Otonel and Alexandrian. And
Alsacian Muscat remains one of the finest aperitives.
Last June (2009) we participated in a two day tasting of no less than 74 Alsace wines of vinatges 2007-2008, from all (sub)regions and all cépages. The only acceptable limitation was their price of maximum 12,5 €.
A few of our conclusions:
1. The so-called "noble cepages" are doing (very) well, especially Pinot Gris and Riesling.
2. As everywhere else in the world, alcohol levels are on the rise (almost nothing below 13,5 %). Hence, we get more fruit and sweetness, yet, in many cases, the acidity and the minerals tame the "moelleux".
3. Greatest surprise: the quality of a good number of Pinot Blanc wines, which reveal the same wealth of flavours as do their so-called noble brothers.
4. As said, there were very few Muscat wines, and the quality was not as expected.
Elsewhere, we present articles about the coöp of Pfaffenheim, the largest family owned winery (Schlumberger), and about the different cépages.
Below, you'll find a top selection of what were, to us, some of the very best wines
Proefnotities - Tasting notes
Score-syste(e)m:
C= Foutief, faulty B= Gewoon goed, reasonably good B+= Grenzend aan zeer goed, close to very good A= Heel goed, grote kwaliteit; very good, high quality A+= Grenzend aan Uitstekend; close to excellent AA= Uitstekend; excellent AAA= Absolute top
PS: Wijnen die op proefmoment beschikbaar waren, kunnen uitgeput zijn.
Wines available at moment of tasting, can be depleted
Prijzen op moment van proeven
Prices noted at tasting
FREY-SOHLER RIESLING ALSACE 2007 - France - Alsace
2007
Voor het oog: Helder bleekgeel met groene schijn, traant behoorlijk
To the eye: Very clear pale yellow with greenish reflections, shows legs
Aan de neus:
Minerale geuren vallen allereerst op, aangevuld door wit fruit (zomerappel) en kruisbes(blad) At the nose:
What strikes the nose first is the minerals (shist), complemented further on with ripe white fruit (summer apple) and gooseberry plus gooseberry leaf
In de mond:
Heel elegante fijnfruitige aanzet, gedragen door fijne zuren en met een mooi mineralig bittertje in de lange beklijvende afdronk In the mouth:
Very elegant finefruity onset, on a bed of quite fine acid and with a nice minerally bitter touch in the pleasant long finish
Conclusie
Voor een meestal als "middelmatig" aanzien jaar is dit een pareltje van verfijnde Riesling: rijp wit fruit, fijne zuren, beendroog, mineralen en florale toetsen. Zomerse wijn! Aarzeling A+/AA
Conclusion
For a vintage considered to be "very avaerage", this is a Riesling pearl: bone dry, ripe white fruit, fine acid, minerals and a floral touch
Drink bij:
Kan gerust als aperitief met vishapjes, maar paste ook goed bij een "Choucroute royale" zoals wij die konden proeven! Drink with:
Can well serve as aperitif with fish snacks, or, better still, as we did, with Royal Alsacian Sauerkraut with the typical sausages and pork!
Score CAA: AA Score /100: 90
Prijs: 8.2 €
Verkrijgbaar bij / Available at: Wijnhandel Ghoos, Verboekt 196, 2430 Laakdal
Varia:
www.enville.com/wineloop:"I’m a real sap for classical Riesling and this is a fine example. All of the soft fruits and sweetness one can expect, a spring wine.""Fan van klassieke Riesling, en dit is een mooi voorbeeld: zacht rijp fruit, een lentewijn"
Datum besproken / date discussed:
6/10/2009
HAEFFELIN PINOT BLANC ALSACE 2007 - France - Alsace
2007
Voor het oog: zeer helder citroen- tot goudgeel, mooie spiegel, behoorlijk tranend
To the eye: very clear lemon-to-gold, nice mirror, shows legs
Aan de neus:
rijp wit fruit, citrus, floraal en duidelijk ook mineraal At the nose:
ripe white fruit, citrus, floral impressions and clearly also mineral
In de mond:
sappige fijnfruitige aanzet (rijpe appel) met daaromheen zowel frisse zuren als mineralen. Lange elegante fijnfruitige finale In the mouth:
juicy fine fruity onset (apple) complemented with both fresh acid and minerals. Long elegant fine fruity finish
Conclusie
Toppunt van elegantie: sappig fijn fruit, heel goede zuren, minerale en florale tonen. Toch ook pittig
Conclusion
Top elegance: fine fruit, very good acid, mineral and floral tones. Zesty as well
Drink bij:
We hadden hem bij "choucroute royale" en daar paste de wijn perfect bij. Verder quiche lorraine, en gerookte visschotels Drink with:
We had it with "royal choucoute" which went very well. Further quiche, and smoked fish dishes
Score CAA: AA Score /100: 90
Prijs: 6.73 €
Verkrijgbaar bij / Available at: Global wineries, Merksemsestraat 23, 2060 Antwerpen
Varia:
www.vinogusto.com:"Prachtige goudgele kleur, mooie volle aanzet met rijp geel en tropisch fruit. Tonen van nectar en honing. Krachtig met veel complexiteit in smaak en geur.""deep gold, full onset with ripe yellow exotic fruit"
Datum besproken / date discussed:
6/10/2009
RENÉ MURÉ RIESLING SYLVANER ALSACE 2007 - France - Alsace
2007
Voor het oog: Zeer helder bleekgeel, groene schijn, traant behoorlijk
To the eye: very clear pale yellow, greenish reflections, shows legs
Aan de neus:
Vooreerst leisteen, en snel daarna rijp wit fruit, citrus, kruisbes(+blad), toets pertroleum At the nose:
Slate at first, soon followed by ripe white fruit, citrus, gooseberry and its leaf, touch kerosine
In de mond:
elegante fijnfruitige aanzet ingebed in verfijnde zuren en minerale onderstructuur; lange frisfruitige afdronk In the mouth:
elegant fine fruity onset, palate embedded in quite refreshing acid and with a mineral understructure; long fresh fruity and pleasant finish
Conclusie
Uiterst elegante blend met de minerale fijnfruitigheid van Riesling en de florale kruisbestoetsen van Sylvaner. Uitstekend kwaliteit in een jaar dat "middelmatig" wordt genoemd
Conclusion
Extremely elegant blend with the mineral fine fruitiness of Riesling and the floral gooseberry touch of Sylvaner. Excellent quality in a year that has been called "just average"
Drink bij:
Kan zowel dienen als fris aperitief als bij visslaatjes, oesters en Munster kaas Drink with:
Can be enjoyed as fresh aperitif as well as with fish salads, oysters and Munster type cremay cheeses
Score CAA: AA Score /100: 91
Prijs: 7.9 €
Verkrijgbaar bij / Available at: LA VIGNE , Rue de la Belle Hôtesse 4 ,1367 Huppaye
Varia:
www.mure.com:"Nez fin, sur des arômes de fruits blancs. Bouche fraîche: citron et fleurs blanches. Le vin a une belle acidité en finale.""Fijne neus van wit fruit. Fris in de mond met citrus en witte bloemen. Mooie aciditeit""Very fresh, citrussy"
Datum besproken / date discussed:
6/10/2009
LA CAVE DE SIGOLSHEIM PINOT GRIS ALSACE 2007 - France - Alsace
2007
Voor het oog: aantrekkelijk goudgeel, gespierd, met stevige traantjes
To the eye: attractive gold, muscled, with solid legs
Aan de neus:
Opstuivend maar elegant en fris geel fruit (perzik, lichee) met ook lichte kruidigheid en duidelijke minerale tonen At the nose:
exuberant yet elegant ripe yellow fruit (peach, lichee) with light spices and clear mineral touch
In de mond:
veel sappig geel fruit met onmiddellijk ook heel frisse zuren daaromheen en weer een licht mineraal bttertje; lange aangename frisfruitige afdronk In the mouth:
lots of juicy yellow fruit immediately embedded in quite fres acid and with again a light mineral touch; long pleasant fresh fruity finish
Conclusie
Absolute verfijning en elegantie: fris rijp fruit ingebonden in even frisse zuren en aangename minderalen. Blijft ver weg van de "vettigheid" we soms in Pinot Gris merken. Grens A+/AA
Conclusion
Absolute refinement and elegance: fresh ripe fruit bound by equally refreshing acid and pleasant mineral tones. Miles away from the "fat" types of Pinot Gris we sometimes encounter. Limit A+/AA
Drink bij:
Zeker goed als aperitief met licht getoaste nootjes, verder lichte visschotels (kabeljauw, wijting) met groentenkrans, warme appeltaart Drink with:
Certainly good as aperitif with toasted almonds, further light fish dishes with vegetable mix, lukEwarm applecake
Score CAA: AA Score /100: 90
Prijs: 7.2 €
Verkrijgbaar bij / Available at: Caves St. Amand
Varia:
www.sigolsheim.com:"Charpenté, rond et long en bouche, il présente des arômes complexes de sous-bois parfois légèrement fumés.""stevig gestructureerd, lang, complexe aroma's""solid structure, long, complex aromas"
Datum besproken / date discussed:
6/10/2009
CAVE VITICOLE DE PFAFFENHEIM PINOT GRIS 2007 ALSACE - France - Alsace
2007
Voor het oog: zeer helder goudgeel met glanzende spiegel
To the eye: very clear gold with shiny mirror
Aan de neus:
Veel fris rijp geel fruit, met ook brioche en duidelijke florale en minerale impressies At the nose:
Lots of fresh ripe yellow fruit, also brioche cake and clear impressions of slate
In de mond:
sappig geel fruit in de mond met daaronder heel fijne zuren en een stevige maar mooie minerale bittertoon; lange aangename frisfruitige en mineralige afdronk In the mouth:
juicy yellow fruit on the palate sitting on top of refined acid and with a solid but nice minerally bitter touch; long pleasant fresh fruity and minerally finish
Conclusie
Zowel vlezige als elegante volrijpe Pinot Gris die de smaakdriehoek van Zoet-Bitter-Zuur heel mooi vult. Kan nog jaren mee.
Conclusion
Both solid and also elegant full ripe Pinot Gris which almost completely fills the taste triangle of Sweet-Sour-Bitter! Can last for many years
Drink bij:
Kan vooral op en om zichzelf genoten worden. Ging ook goed bij een "choucroute royale". Verder Münster-type romige halfharde kazen Drink with:
Can be enjoyed on and by itself. Went also well with a "choucroute royale", and further with Münster type creamy cheeses
Score CAA: AA Score /100: 92
Prijs: 7.39 €
Verkrijgbaar bij / Available at: GB-Carrefour
Varia:
Médaille d'Or Concours général agricole 2008. Gold agricultural contest 2008. Gouden medaille 2008. www.tanners-wines.co.uk:"Ripe, juicy white with honeyed fruit, good weight and attractive fresh, lemony acidity.""Rijp, sappig, honigachtig, citruszuuren"
Datum besproken / date discussed:
6/10/2009
DOMAINES SCHLUMBERGER PINOT GRIS 2007 - France - Alsace
2007
Voor het oog: zeer helder citroen- tot goudgeel, traant behoorlijk
To the eye: very clear lemon-to-gold, shows "tears"
Aan de neus:
elegante fruitige neus met vooral gele perzik en abrikoos, wat leisteen en een mooie zuurprik At the nose:
elegant fruity nose with especially yellow peach and apricot, a hint of slate and a nice acidly prick
In de mond:
levendige frisfruitige smaak met weer perzik en abrikoos, en dezelfde minerale en licht kruidige toets in de aangename lange afdronk In the mouth:
lively fresh fruity palate with again peach and apricot, and the same mineral and light smoky tone in the pleasant long finish
Conclusie
Zoals we dit huis al jaren kennen: elegantie en verfijning met zowel rijp fruit als fijne zuren en rokerige bittertoets. Benadert AA
Conclusion
In the style fo the house as we have known it for a long time: elegance and refinement with fine ripe fruit, fine acid and a touch of smoky bitterness. Close to AA
Drink bij:
Wijn die veel kanten opkan: zeevruchten, romige visschotels, quiche of "Baeckoffe" Drink with:
a wine which can be a compliment to many a dish: crustacea, creamy fish dishes, quiche or the typical Alsacian stew "Baeckoffe"
Score CAA: A+ Score /100: 88
Prijs: 8.79 €
Verkrijgbaar bij / Available at: Delhaize
Varia:
Wine Spectator: "Round and fleshy, like biting into a fresh peach, this white has a vibrant structure. A hint of apricot and smoke flavors enter on the finish."88:100"mollig en fris alsof je in een perzik bijt, heel levendig. Toets abrikoos en rokerigheid
Voor het oog: 
Aan de neus: 
In de mond: 
Drink bij: